Meydân-ý Efkâr

MAKSAT sahiden anlamaya çalýþmaksa öncelikle, yirmi yýl önce bu çabaya giriþmiþ biri olarak þunu hatýrlatmak isterim: Baþörtüsü takýp saha araþtýrmalarý yaparak, baþörtülü kadýnlarý veya baþörtüsü meselesini anlamak konusunda fazla bir yol alýnamaz.

Yok, hayýr... Ýþi "baþörtüsü mistiði"ne katkýda bulunmaya veya "onlarý kimse anlayamaz"mecrasýna sokmaya çalýþmýyorum... Sadece haksýzlýk yapmamaya çalýþýyorum. 

Þu kamusal alan meselesine, yani "Bu düzen baþörtülülere hálá ’bara gidemezsiniz demiyor, okula giremezsiniz diyor" faslýna da giremeyeceðim. Zira o da ayrý bir yýlan hikáyesi. 

"Baþörtülü kadýn bir kadýn olarak neler hisseder, áþýk olur mu?" gibi cevap bulmasý daha da çetrefil, dahasý sorulmasý gerekli mi olduðu da tartýþmalý mevzulara dalmaya da hiç niyetim yok.

BUGÜNE BAÞÖRTÜLÜ GELMEK

Sadece basit bir þeyi, "bugün baþörtüsü takmak" ile "bugüne baþörtülü gelmek" arasýnda bile çok zalimce bir fark olduðunu hatýrlatmak istiyorum. 

Bugüne baþörtülü gelmenin hafýza kayýtlarýnda okul kapýsýndan çevrilmek var. Mesela týp doktoru olunsa da, okuma yazma bilmez muamelesi görmek var. Açýkça olmadýðý zaman hissedilir biçimde burun kývrýlmýþ olmak var. Birçok ortamda istenmeyen misafir olarak kalmak var.

En bilinen ifadesiyle buna, "öz yurdunda garip, öz vatanýnda parya" gibi hissetmek diyebiliriz. 

Bu "hafýza kaydý"nýn varlýðý, insaný bazen güvensiz, ürkek; bazen öfkeli, bazen (yeni edinilmiþ iktidar þýmarýklýðý ile) neredeyse saldýrgan kýlabilir. 

Ama her durumda, aklýna esip baþörtüsü takmýþ birinden çok ama çok farklý kýlar. En azýndan bunu aklýmýzýn bir kenarýnda tutup, ne söyleyeceksek ona göre söyleyelim. 

Dediðim gibi, tüm bunlarý artýk bir "mistik" halini alan "baþörtüsü zulmü"edebiyatýna katký olarak söylemiyorum. Dahasý bu mistiðin de artýk uzun uzun konuþulmasý, mevcut kalýplarýnýn dýþýnda tartýþýlmasý gerektiðini düþünüyorum. 

BÝR MARAZÝ HAL

Kalkýþ noktasý son derece anlaþýlýr ve haklý olan bu "mistik", hem siyasi hem toplumsal anlamda birçok marazi sonuç yarattý. 

Bu zulüm, kurbanlar verdiði gibi, iktidarlara da yol verdi. Muazzam hak gasplarý doðurduðu gibi, hak edilmemiþ kariyerler de üretti. Birçoklarýnýn hayatýný karartýrken, bazýlarýna "Yürü ya kulum!" yolu döþedi. 

Yine de tüm bunlar, bir büyük "karanlýk devri" unutmuþ gözükmek, bir büyük haksýzlýðý görmezden gelmek, yaþanmýþ birçok sýkýntýyý hafife almak için geçerli mazeret, bir piþkinlik gerekçesi olmamalý. 

Sonuçta diðer birçok konuda olduðu gibi bu konuda da Türkiye’nin geldiði yer, bir marazi halden diðerine geçiþ oldu. Halihazýrda sivil iktidar sahiplerinin çoðunun, (kendisinin deðil) ’eþi’nin baþörtülü olduðu ama baþörtüsü ile üniversiteye girilemeyen bir tuhaf ülkede yaþýyoruz.

Nuray Mert - Hürriyet 

Baþörtülü kýzlarýn meselesi Reina'ya girememek deðil, haklarý olan üniversiteye girememek. Meselenin insani ve toplumsal boyutunu anlamak istiyorsanýz Ayþe Arman'ýn baþörtü ile çektirdiði fotoðraflara deðil, bu fotoðrafa iyi bakýn:

ÖSS sýnavýnda üstün bir baþarý gösteren Konya Selçuk Anadolu Ýmam Hatip Lisesi Türkiye 9'uncusu ve Türkiye 22'ncisi çýkardý. Okul öðrencilerinden Þerife Ümmihani Horasan ÖSS S-1 de 394,804 puan alarak Türkiye 9'uncusu Konya 1'incisi olurken, Süheyla Kývrak isimli öðrenci de ÖSS Sözel-1 dalýnda 390 puanla Türkiye 22'ncisioldu.

2009 ÖSS'de Ýlk 1000'de 13 öðrencisi olan, Ýlk 20.000'de 127 öðrencisi bulunan Selçuklu Anadolu imam Hatip Lisesi, baþarýlarý ile göz dolduruyor. Okuldan ÖSS'ye giren 230 öðrenciden 229'u baþarýlý olmuþ. Okulun ÖSS'deki baþarý ortalamasý yüzde 99,6.

Selçuklu Anadolu imam Hatip Lisesi'ne 2005 yýlýnda yüksek bir puanla yerleþen Þerife Ümmühani Horasan esnaf bir babanýn 5 çocuðundan birisi. 120 sorudan saedece 6 soru yapamayan Þerife, katsayý olmasaydý Týp okumak istiyordu. Okulunda almýþ olduðu eðitim ve disiplinli çalýþmanýn kendisini bu noktaya getirdiðini þu andaSelçuk Üniversitesi Ýlahiyat Fakültesi'ne gitmek istediðini belirten Horosan, Konya'nýn en baþarýlý öðrencisi olmanýn gururunu yaþýyor.Katsayý engeli olmasaydý belki daha farklý alanlarý düþünebileceðini fakat ayný neti yapan ve normal lisede okuyan bir öðrenciden yaklaþýk 45-50 puan eksik puan almasýnýn baþka bir bölümü düþünmesini bile engellediðini ifade eden Þerife Ümmihani Horasan, imam Hatip Lisesini tercih ettiði için hiç piþman olmadýðýný kaydetti. Horasan, bu sene SBS'ye girip 8. sýnýftan mezun olan kardeþlerine de bu okulu hiç çekinmeden tavsiye ettiðini ifade etti.Türkiye 9'uncusu öðrencinin yetkililerden tek dileði ise katsayý probleminin bir an önce çözülerek kendilerinden sonraki nesillerin maðdur edilmemesi.

Devam eden tartismaya benim de bir katkim olsun. Bundan 10 yil kadar once Devrim otomobili ve genel olarak yerli otomobil davasi ile ilgili genis kapsamli bir arastirma yapmistim. Meclis Kutuphanesi'ndeki 'kazi calismalarimda' rastladigim Dusunen Adam dergisinin 24 Mart 1961 tarihli sayisinin kapaginda Necmettin Erbakan ve “yerli otomobil davasi” vardi. Devrim'in imali icin verilen cumhurbaskanligi talimatindan uc ay once kaleme alinan ilgili yazida soyle

deniliyordu: “Gumus Motor fabrikasinin genc ve muvaffak Umum Muduru Docent Necmeddin Erbakan basin toplantisi ustune basin toplantisi yapiyor, konferans ustune konferans yapiyordu. Mumkundu: Turkiye'de kisa zamanda otomobil yapilabilirdi. Once buna inanmak lazimdi. Necmeddin Erbakan Istanbul'un bos ve genis bir arazi parcasi uzerinde Gumus Motor fabrikasini kurmaga niyet ettigi zaman da her kafadan bir ses cikmisti. 'Olamaz, Turkiye'de motor degil, civi bile yapilamaz' denilmisti. Erbakan, 'yapilir' demis ve yapmisti. Bir kac sene icinde yukselen fabrika, Bati memleketleri imalati ayarinda dizel motorlari, seri halinde dizel motorlari imal etmege baslamisti. Disaridan getirilmesi mesele haline gelen ve cok pahaliya mal olan en ince makine parcalari artik piyasaya Turk mali olarak piril piril suruluyordu.... Bu basari bir baslangicti. Arkasindan Turkiye'yi oldugu yerde kimildatacak, silkinip kalkindiracak 'Sanayi Birligi' tesebbusu ve yerli otomobil imali fikri buyuyordu.”

Donemin daha pek cok dergi ve gazetesinde Erbakan Hoca'nin bu konudaki oncu gayretlerine iliskin haber ve yorumlar bulmak mumkun. Yerli otomobil fikrini gelistirip Turkiye'nin gundemine tasiyan kisinin Necmettin Erbakan oldugu kesin. Bu fikri Cankaya Kosku'ndeki bir 'brifing'de Cumhurbaskani Cemal Gursel'e kabul ettiren ve dolayisiyla Devrim otomobilinin yapilmasina vesile olan da odur. Ne var ki Erbakan, Devrim otomobilinin yapim surecinden -bir rivayete gore Ulastirma Bakani Orhan Mersinli'nin ideolojik rezervi nedeniyle- uzak tutulmustur. Zaten Erbakan'in da surece itirazi vardi.

Cumhurbaskani Gursel ilk yerli otomobil numunelerinin imali icin Haziran ayinda talimat vermis ve bu isin 29 Ekim Cumhuriyet Bayrami torenlerine kadar bitirilmesini istemisti. Erbakan'a gore bu vazifenin uc-dort ayda bihakkin yerine getirilmesi mumkun degildi. Birkac “maket” uretilebilirdi tabii; fakat asil mesele olan seri uretime elverisli dort basi mamur bir yerli otomobilin yapilabilmesi icin daha fazla zamana -ve bu vazifenin tevdi edildigi Devlet Demiryollari kadrolarinin sahip olmadigi bir “otomobil ihtisasina”na- ihtiyaç vardi.

Iki adet Devrim'in Ankara'daki Cumhuriyet Bayrami torenlerinde gorucuye cikmasindan iki gun sonrasina ait bir gazete haberi: “Ilk Turk otomobilinin, Devlet Baskani Cemal Gursel'in arzusuna uyularak kuvveden fiile cikmasi, bu imalata taraftar ve muhalif olan iki zumre arasinda genis akisler husule getirmistir. / Gursel'in 'Bir asagilik duygusu ile bizde otomobil yapilamaz diyenler utansin' sozunden utanmasi icabedenler Turk otomobilinin imalatini kendi menfaatlerini dusunerek baltalamak isteyenlerdir.... Devrim adi verilen otomobilin seri olarak imalinin mumkun olup olamayacagi hakkinda dun Teknik Universitesi Motorler kursusu Docenti Necmettin Erbakan'in malumatina muracaat ettik. / Devlet Baskani Gursel'in yakindan tanidigi ve Turk otomobilini gerceklestirecek calismalari sebebi ile kendisine genis itimat besledigi hatta bu vazifeyi bir devlet bakanligi payesinde yurutmesini arzu ettigi Erbakan sunlari soyledi: / “Eskisehir Cer Atolyesinin uc

ay insan ustu gayret sarfederek meydana getirdigi iki otomobil, iki ozellik tasimaktadir. Birincisi, bizde otomobil yapilamaz diyenlere guzel bir cevaptir. Ikincisi, bu isi yapacaklara cesaret vermistir. Fakat otomobil, Teknik Universitesi Motorler Enstitusune sorulmadan yapilmistir. Uzerinde calisan arkadaslarin otomobil ihtisasi yoktur. Cer Atolyesi 1946'da uc dizel motor yapmis, fakat asil isi Devlet Demiryollarina hizmet oldugundan seri imalata gecememisti. Eskisehir'deki hareket bizim davamiz icin atilmis adimdir. Uc ayda bir otomobil motoru imaline imkan yoktur. Teknik bircok hatalari oldugunu kabul etmek lazimdir. Zira otomobil sut sagma makinesi veya dikis makinesi degil, can makinesidir. Emniyet ister. Bizim on aydir uzerinde calistigimiz dava baskadir.

Biz binanin maketini yaparak ovunmek yerine aslini meydana getirmek gayretinde idik. Asli dedigim sey seri imalattir. Eskisehir'de arkadaslarin yapmaga muvaffak olduklari otomobili tetkik ettikten sonra bunun bizim planlarimiza gore seri sekilde imal edilip edilmeyecegini soyleyebilirim. Bu maksatla biliyorsunuz 9 firma oto sanayii icin birlesmege hazirdir. Ilerideki iltihaklarla bu rakamin 36'ya yukselecegini tahmin ediyorum. Cer Atolyesi ilk adimi atmistir. Simdi is memleket sanayiine bilhassa bunu yapmaga muktedir firmalara dusmektedir.” (Yeni Sabah, 31 Ekim 1961)

Hulasa: Devrim otomobili Necmettin Erbakan tarafindan degil ama onun sayesinde yapilmistir. Erbakan'a kalsaydi daha iyi bir otomobil yapilacak ve bunun seri uretimine gecilecekti. Arastirmalarimdan elde ettigim sonuc bu. Bir yanlisim varsa duzeltmeye hazirim.

Hakan Albayrak / Yenisafak

“Aslanlar kendi tarihçilerini çýkarana kadar, av hikâyeleri her zaman avcýyý övecektir”(Afrika atasözü)

            Malik El- Þahbaz… Onu ilk gördüðümde bir sinema sahnesinin tam ortasýndaydý. Kendi filminin içinde, siyahýn en öfkeli tonunda… Denzel Washington, Molcolm X rolündeki unutulmaz performansýyla o filmde bana çok þey anlatmýþtý. Sonra hayatýný okudum, resimlerini gördüm. Muhammed Ali, ringlerde fýrtýna gibi eserken Malcolm arkasýnda dimdik duruyordu… Maðrurdu, dik baþlý, kararlý ve hýrçýn bir görüntüsü vardý. Ona “Amerika’nýn en öfkeli adamý” diyorlardý ve o bunu inkâr etmiyordu. Ýyi giyiniyordu. Her fotoðrafýnda þýk görünüyordu. Ýnsaný etkileyen bir duruþu vardý. Kararlýlýk abidesi gibiydi. Bir fikre saplanýp kalmamýþtý. Hayatýný deðiþtirecek, hayatýný yönlendirecek, hayatýna mal olacak kararlar vermiþti. Ýslam’ý seçerken de, Ýslam adýna lider saydýðý kiþinin günah iþlediðini görüp karþý çýkarken de, öldürüleceðini bile bile kürsüye yürürken de cesurdu…

Zenci bir papazýn kapkara oðlu olarak Nebraska’da doðdu. Genç yaþta babasý beyazlar tarafýndan öldürüldü. Hýzlý bir gençlik geçirmiþti. “Detroitli Kýzýloðlan” lakabýyla mafyada ortalýðý kasýp kavurdu. Hapse girdi… Malcolm’un hayatýnýn dönüm noktasý da burasýdýr. Malcolm hapisteyken Müslüman olan kardeþleri ona Elijah Muhammed’i ve Ýslamiyet’i anlattý. O günden sonra her þeye yeniden baþladý. Eline bir sözlük alýp, ilk harfinden son harfine kadar okudu… Ýþte söz üstadý olmasýnýn ilk basamaðý bu idi. Bu basamaktan kitleleri konuþmalarýyla yönlendiren, etkileyen, insanlarýn dinlemek için salonlarý doldurduðu Malcolm X ortaya çýktý. Bu kara kýtanýn öfkeli adamý Zenci olmanýn utanýlacak bir þey olmadýðýný adeta haykýrdý. Çünkü o yýllarda “Zenci” demek köle demekti. Zenci olmak otobüslerde kendilerine ayrýlmýþ yerlere oturmak zorunda olmak, beyazlarýn olduðu kafelere, salonlara, özel mülklere hatta kiliselere girememek demekti. Aþaðýlanmak ve buna tahammül etmek zorunda olmak demekti. Bu durumun en iyi ifadesi “Köpekler ve zenciler giremez” tabelasýydý... 

Ýþte Malcolm bu insanlara kendi tarihlerini, yani unutturulan tarihlerini anlattý. Atalarýnýn yük vagonlarýyla birer hayvan gibi bir kýtadan diðerine taþýndýðýný, milyonlarcasýnýn bu yolculukta öldüðünü, hayatta kalanlarý ise ölümden daha kötü bir sonun karþýladýðýný... Ve tüm sistemi yeniden sorduladý: “Öncelikle bilmek istiyoruz: Neyiz? Nasýl olduk? Nereden geldik? Oradan nasýl geldik? Kimleri geride býraktýk ve onlar orada ne yapýyorlar? Bunlar bize söylenmedi. Buraya getirildik ve tecrit edildik. En komik olaný da ayrýmcýlýktan ve tecrit'ten bizi suçluyorlar. Kimse sizden ve benden daha çok tecrit edilmiþ deðil. Dünyada bir halký ayýrmakta ve tecrit etmekte demokratik sistem dedikleri bu sistemden daha baþarýlý bir sistem yok ve siz ve ben bunun en iyi örneðiyiz. Ýnsanlarýmýzdan ayrýldýk ve uzun zamandýr burada tecrit edildik.” Onun önünde ezilmiþ, hor görülmüþ, sindirilmiþ yýðýnlar vardý. Ve hatta bu yýðýnlarýn bir kýsmýna bu köle hayatý, onlarýn hak ettiði yaþam biçimi gibi anlatýlmýþ ve bu çaresiz insanlar, Hýristiyan rahiplerin “Sana tokat atana diðer yanaðýný çevir” masallarýyla hakkýný arayamaz hale getirilmiþlerdi. Birçoðu “ben bir zenciyim ve bununla yaþamalýyým” diyordu. Ýþte durum bu iken, O Öfkeli Adam onlarý kendine getirdi: "Kimse size özgürlüðü veremez. Kimse size eþitlik, adalet ya da baþka bir þey veremez. Erkekseniz gidin ve kendiniz alýn." "Barýþçýl olun, kibar olun, kurallara itaat edin, herkese saygýlý olun; fakat biri size dokunacak olursa onu mezara gönderin.” Þiddet yanlýsý deðildi, öyle görünüyordu, öyle tanýtýlýyordu, ama öyle deðildi Kimsenin hakkýný yemem kimseye hakkýmý yedirmem düþüncesiyle hareket ediyordu. "Evet, ben aþýrýyým; çünkü benim halkým, bu ülkede aþýrý derecede kötü durumda!" Onun bu gür sesi yankýsýný buldu, yüz binlerce zenci onun etrafýnda toplandý. Fakat bu durum birilerini rahatsýz etti, onun giderek daha geniþ bir etki alanýna sahip olmasý, Ýslam’ý kendi dini gibi anlatan, Ýslam adýna zenci milliyetçiliði yapan ve kendini Peygamber ilan eden, cemaatinin lideri Elija Muhammed’in konumunu tehlikeye sokuyordu. Elija’nýn zina yaptýðý söylentileri üzerine Malcolm’un durumu araþtýrmasý ve bu konuda liderine karþý çýkmasý bardaðý taþýran son damla oldu. Cemaati tarafýndan konuþma yasaðý getirildi. Bunun üzerine Malcolm X hacca gitmeye karar verdi Bu vesileyle Afrika’yý dolaþtý, diðer Müslümanlarý tanýdý ve hacda, o büyük buluþmada, Allah indinde ne siyah’ýn beyaza ne beyazýn siyaha hiçbir üstünlüðü olmadýðýný anladý:
“Dünyanýn dört bucaðýndan on binlerce hacý ile birlikteydim. Mavi gözlü sarýþýnlardan siyah derili Afrikalýya kadar bütün renkler kaynaþmýþtý. Fakat hepsi insanlarýn birlikteliðini, tek bir ruh halinin ibadeti içinde idiler. Bu benim Amerika'da siyah ile beyaz arasýnda göremediðim, fakat görülmesi kaçýnýlmaz olan ve mümkün olan bir manzaraydý. Amerika, Ýslâm'ý tanýmalý, anlamalý ve bilmelidir. Çünkü sadece bu din toplumdaki ýrk, renk, insanlar arasýndaki ayýrýmý kökten reddetmektedir. Ýslâm ülkelerine yaptýðým gezilerde konuþtuðum insanlar ve hatta beraber yemek yediðim beyaz Amerikalýlar kafalarýndaki beyaz ayýrýmcýlýðýn Ýslâm ile tanýþtýktan sonra yok olduðu söylediler.” Ve bu yolculuktan ülkesine döndüðünde þunlarý söylüyordu: "Ben ýrkçýydým ve Ýslâmiyet’i ancak o þekilde benimsemiþtim. Fakat Hz Muhammet (SAV) ve Hz Ýbrahim'in (AS) yaþadýklarý kutsal ülkeleri ziyaret ettikten sonra þimdi gerçek bir Müslüman oldum. Artýk eski ýrkçý deðilim." Bu sözler onu þahadete götüren süreci baþlatýyordu. Cemaatinden ayrýlýp Ýslam Misyonu Örgütü’nü kurdu. Kendini peygamber ilan eden ve Malcolm’un ölüm emrini veren Elija Muhammed’in oðlu, Wallace D Muhammed de gerçek Ýslam’ý tanýyýp Malcolm’un saflarýna geçmiþti. Malcolm X hacc dönüþü adýný da deðiþtirmiþ, El-hac Malik El-Þahbaz ismini almýþtý. Kurduðu yeni örgüte beyazlarý da kabul ediyor ve gerçek Ýslam’ý anlatýyordu. Ve þahadet vakti geldi. 21 Þubat 1965’te Detroit þehrinde bir konferans düzenleyecekti. Ona hayatýnýn tehlikede olduðunu, kendisine suikast düzenleneceði, konuþmasýnýn riskli olduðu söylendi. Ama o yolundan dönmedi ve kürsüye doðru yürüdü Eski cemaatine mensup milliyetçi siyahlar, konuþmanýn hemen baþýnda onu þehit ettiler Vücuduna on altý kurþun isabet etmiþti… Ölüm haberini gazeteler þöyle veriyordu: “Malcolm meteliksiz öldü!” Bir dava adamýna yakýþýr þekilde…
Ölümünden sonra… Elbette davasý yarým kalmadý Örgütün baþýna Wallace D Muhammed geçti. Diðer Ýslam cemaatleriyle birleþip güçlendi. Halen etkisini ve aðýrlýðýný korumakta…
Malcolm X, kimine göre lider, kimine göre hain, kimine göre zenci ve kimine göre siyah bir tehlikeydi. Ama herkes çok iyi biliyordu ki o tam bir Müslüman’dý; öyle yaþadý, öyle öldü…

Fatih Mutlu'nun  24 Þubat'ta yayýmlanan “Lütfen "Shorty", Bir Film Daha!” baþlýklý yazýsýný okuduktan sonra aklýma Roni Margulies'in bu filmin ortaya çýkardýðý tartýþmalardan hareketle kaleme aldýðý Malcolm X yazýsý geldi.

 

Önce Ýstanbullu, devrimci, þair, tercüman Roni Margulies'ten söz edeceðim…5/5/55 doðumlu. Robert Kolej'i bitirdi. Sonra Ýngiltere'de üniversiteye gitti. Uzun süre orada yaþadý, iktisat doktoru oldu, ama hiç iktisatçýlýk yapmadý. Daha güzel bir dünya istediði için, üniversite yýllarýndan beri örgütlü sosyalist. Dünyanýn en iyi þairi olmak istiyor, ama bunun için geç kaldýðýný düþünüyor. Edebiyat, hayat ve siyaset noktasýnda postmodern kabýzlýklardan oldukça uzak…

 

Bugüne kadar Margulies'in, yazdýklarý,  radyoda, televizyonda, toplantýlarda konuþtuklarý, genellikle Ýsrail hakkýnda, Siyonizm hakkýnda oldu. Bundan dolayý onun Ýsrail'in siyaseti, Filistinlilere yaptýklarý hakkýndaki analizleri bu meselelerle ilgilenen hemen  herkesin dikkatini çeker. Çünkü hem Siyonizm hakkýnda, hem Ýsrail devletinin somut siyasetleri hakkýnda en acýmasýz ve temelli  eleþtirilerin pek çoðunda onun imzasý vardýr. Hatta Hamas'ý kusursuz biçimde savunma görevini çoðu kimseden daha iyi yaptýðý bile söylenebilir. Bunun nedeni ise oldukça açýk. Çünkü ona göre “mücadele, emperyalizm ile emperyalizme karþý direnenlerin mücadelesi. Dünyayý kendi çýkarlarý doðrultusunda yönetmeye çalýþanlarla, baþka bir dünya, eþitliðin ve adaletin hüküm sürdüðü bir dünya özleyenlerin mücadelesi.”

 

Roni Margulies'in 1980'li ve 90'lý yýllarda yazýlan þiirin genel özelliklerini polemikli bir dille anlatan þiir yazýlarý yanýnda Yahudiliðe ve kimlik politikalarýna iliþkin denemeleri ve siyaset yazýlarýný toplayan Þiir Yahudilik Vesaire kitabý Margulies'in dünyaya bakýþýný ortaya koyan bir eser. Margulies'in kitabýnda  yer alan  ve polemik baðlamýnda deðerlendirilebilecek bir yazýsý var: “Malcolm X'in Paylaþýlamayan Mirasý” baþlýklý yazý bu. Yazý 1993 yýlýnda Sosyalist Ýþçi'de yayýmlanmýþ ilk olarak.

 

Malcolm X'i “devrimci, Müslüman  ve Siyah Amerikalý” olarak tanýmlayan Margulies bu yazýsýný Fatih Mutlu'nun yazýsýnda deðindiði Amerikalý siyah yönetmen Spike Lee'nin Malcolm X'in hayatýný ve mücadelesini konu edinen filminin oluþturduðu tartýþmalardan hareketle yazmýþ. Temelde Malcolm X'i dört grubun sahiplendiðini ifade ediyor Margulies: Amerikalý orta sýnýf Siyahlar, Amerikanýn radikal Siyah Milliyetçileri, þeriatçýlar ve sosyalistler. Daha sonra bu gruplarýn Malcolm X'i niçin sahiplendiklerini, sahiplenirken ortaya koyduklarý çeliþkili hallere kendi dünya görüþü çerçevesinde deðiniyor. Bu arada önemli ve  ilginç yorumlar da  ortaya yapýyor. Malcolm X'i sahiplenme biçimleri içinde orta sýnýf Amerikalý siyahlar dýþýndaki üç öbeðin  çeliþkili de olsa anlamlý bir sahipleniþ ortaya koyduklarýný düþünüyor.

 

Margulies'in Türkiye'de daha somut olarak tartýþma imkaný bulabileceðimiz "Þeriatçýlar'ýn ve Sosyalistlerin Malcolm X'i sahiplenme biçimleri üzerine söyledikleri üzerinde durmak istiyorum.

 

Margulies Malcolm X'in hayat çizgisinin koyu bir siyah ulusçuluktan Sosyalizme doðru ilerlediðini iddia ediyor özünde. Ýslam'ýn Amerikan toplumunun ezici baskýsýna ve ýrkçýlýðýna karþý  bir baþkaldýrý unsuru olarak hep görüþlerinin bir unsurunu oluþturduðunu ifade etse de onu Sosyalist olarak görme eðiliminde.

 

Malcolm X'i Ýslamcý camianýn sahiplenmesini eleþtiri konusu yaparken þunlarý söylüyor: “Türkiye'deki þeriatçýlar Malcolm X''i Ýslam þehitleri arasýnda anarken kimi andýklarýnýn farkýnda bile deðiller. Malcolm X Ýslam uðrunda ölmedi. Dünyanýn en azgýn kapitalizminin en çýplak ýrkçý uygulamalarýna karþý, ezilen kitlelerin özgürlük ve eþitlik taleplerini dile getirirken öldü. Sosyalizme doðru el yordamýyla adýmlar atarken ve biraz da bu adýmlarý attýðý için öldürüldü”.

 

Kendisiyle yapýlan bir konuþmada bu çerçevede yani Ýslamcýlarýn sosyal meselelerle, haksýzlýklarla ilgilenmediðini düþünmenin haksýzlýk olduðu yönündeki bir soruyu ise þöyle yanýtlamýþtý: "Ýslamcýlarýn sosyal meselelerle, haksýzlýklarla ilgilenmediðini düþünmüyorum elbet, olur mu öyle þey? Gerçekten dindar olan bir kiþi, ister Müslüman ister Hýristiyan olsun, mutlaka haksýzlýklarla ilgilenecektir. Yoksa dindarlýðýn ne anlamý kalýr ki? Nitekim, Filistin'de Hamas, Lübnan'da Hizbullah gibi örgütler halkýn toplumsal taleplerini dile getirdikleri ve haksýzlýða karþý direndikleri için baþarý kazanýyorlar” dedikten sonra  “Malcolm X'in sadece Müslümanlýðýný öne çýkaranlarýn yanýldýðýný anlatmaya çalýþmýþtým" biçiminde sürdürüyordu konuþmasýný.

 

Oysa Margulies þehadet'in sadece  "öl(dürülm)e" durumu olmadýðýný anlayabilseydi bu kadar aceleci olmazdý yaptýðý deðerlendirmelerinde diye düþünüyorum. Bilindiði üzere "Þehit" kelimesi þ-h-d köküne dayanýr. Kök fikir "tanýklýk etme" anlamýndaki þahadet'tir. Bir kiþinin tanýklýk için yemin etmesineþahadet denir. Ýslam dinine inancý teyit için de yemin edilir ve bu amaçla "Eþhedü enla ilahe illallah..." ("Tanýklýk ederim ki Allah'tan baþka ilah yoktur...") diye baþlayan kelime-i þehadet getirilir. Buradan böyle bir tanýklýðýn ya da ikrarýn sonuçlarýna katlanma, yani bunun uðruna ölme anlamýndaki þehadet kavramý doðar. Dolayýsýyla Malcolm X'in þehadeti yani tanýklýðý sadece öldürülmüþ olmasýndan deðil onun öncesinde hakikati aramasý ve evrensel Ýslam ailesinin bir ferdi olmayý öncelemesi ile yakýndan iliþkilidir. Bu mensubiyet Amerikan kapitalizmini ve emperyalizmi yanýnda her türlü milliyetçiliði de olumsuzlamayý gerektirir. Bunun içindir ki Müslümanlar onu sahiplenirken kimi sahiplendiklerinin bilincindedirler.

 

Müslümanlarýn da baþka bir dünya özlemleri vardýr çünkü!

 

Asým Öz

Þam halký, tarihi Hamidiye Çarþýsý yakýnlarýna astýklarý "Teþekkürler Erdoðan, Teþekkürler Türkiye" yazýlý pankart ile baþbakanýmýz Recep Tayyip Erdoðan'a Davos'taki duruþundan dolayý teþekkür etti.

Resmin tamamýný görmek için resmin üzerine týklayýnýz...

Diplomaside öfke ve kibir

Diplomasi tarihinde ender rastlanacak ve unutulmayacak bir olay yaþandý. Eþit konumdaki iki konuþmacýdan birisine 25 diðerine 12 dakika süre verildi. Kýsa konuþma süresi verilen ve cevap hakký engellenen Sayýn Erdoðan birinci bölümdeki soðukkanlýlýðýný deðiþtirdi, aðýr ve hüküm içeren bir konuþma yaparak salonu tek etti. Daha sonra Sayýn Erdoðan basýn toplantýsýnda tepkisini panel moderatörünün âdil davranmamasý ile ilgili olduðunu söyleyerek köprüleri atmadýðýný belli etti. Mamafih Sayýn Simon Peres de hemen arayarak özür diledi.

Daily Telegraph gazetesinin baþlýðý: “Türk lider, Ýsrail Cumhurbaþkaný ile yaptýðý tartýþmadan hýþýmla çýktý.” þeklinde. Ve þu ifadeleri: “Ýsrail Cumhurbaþkaný Þimon Peres, ülkesinin son bir ayda Gazze’ye yaptýðý saldýrýyý hararetle savunmuþ ve sesini yükseltip parmaðýný sallayarak, Erdoðan’a her gece Ýstanbul’a füze atýlsa ne yapacaðýný sormuþtu. Yanýt vermeye çalýþan Erdoðan’ýn sözü kesildi. O da ‘Konuþmama izin vermediðiniz için bir daha Davos’a geleceðimi sanmýyorum’ diyerek kalktý ve konferans salonundan çýkýp gitti.” konuyu özetliyor.

Sayýn Erdoðan’ýn tepkisi diplomatik tavýr mý, teatral bir heyecan mý, diplomatik kabadayýlýk mý, diplomatik skandal mý? sorularýna cevap vermeye çalýþalým.

Ýki tür diplomasi tanýmý vardýr. Klasik diplomasi ‘Ülke için yurtseverce yalan söyleme sanatý’ olarak tanýmlanýrken bilimsel diplomasi tanýmlamasý ‘Uluslararasý alanda ülkeyi temsil, muhatabý ikna etme iþ ve sanatý olarak tanýmlanýr’

Klasik diplomatlara göre bir haksýzlýk varsa ve söz verilmediyse tepkinin sadece bir açýklama ile olmasý yeterlidir.

Sonuç aldýrýcý bilimsel diplomasi ise krizi fýrsata dönüþtürecek beden dilinin kullanýlmasýdýr.’

Bilimsel diplomaside amaç sorunu çözmek ise diplomatik dil ve üslup için “Diplomat gibi hem hikmetli hem nazik, çocuk kadar hem saf hem de ýsrarcý olabilmek” amaçlanmalýdýr.

Niyet’in bilimsel bir kategori olduðu anlaþýldýktan sonra iletiþim teknikleri yeniden yazýlmaya baþlandý.

Çünkü niyet ‘Non verbal comminication’ olarak tanýmlanan iletiþim biçiminde beden dili þeklinde ses tonu, konuþmalardaki eþik altý vurgulara, mimik ve jestlere yansýyarak dinleyicilerin beyinlerinde ayna nöronlarý harekete geçiriyor ve etkileme gücü artýyor.

Beden diline iletiþimin %70-80’ini oluþturan duygusal aktarým ayaðý da denebilir.

Büyüklerimizin  ‘Samimiyetin dahi kerameti vardýr’ telkini bilimsel olarak artýk doðrulanýyor.

Eðer diplomatýn amacý kendi egosunu tatmin ve mesleki geleceðini düþünmek ise sonuç almak deðil alkýþ almaya öncelik verir, rolünü yapar meslektaþlarýndan alacaðý övgü ile beslenir.

Sayýn Erdoðan ne yaptý? Türkiye de televizyonlar konuþmanýn tartýþma olduktan sonraki bölümlerini verdiler. Sadece bu bölümü izleyenler bütünü görmedikleri için asabi ve fevri bir tavýr olarak yorumladýlar.

Ben ilk izlediðimde antisemitizm’in verdiði bir duyarlýlýk mý, haklýyken haksýz duruma düþecek orantýsýz bir tepki mi verildi, diye düþündüm.

Sayýn Peres’in kibirli, baþöðretmen edasý ile parmaðýný sallayarak 25 dakika konuþmasý ve yer yer baðýrarak konuþmasý dikkat çekiciydi. Moderatörün Sayýn Erdoðan’a el müdahalesi ile engelleme yapmasý,12 dakika süre ile kýsýtlanmasýný izlemeden hüküm vermek önyargý iþareti ve ‘Ýsrail Muhibler Cemiyeti’ tavrý ile mümkündür.

Yahudilerin kendilerini üstün ýrk olarak gördükleri biliniyor. Yahudi narsisizmi Tevrat’a da girmiþtir. Narsisizmin temel özelliði empati yapamamasý ve haklýlýðý kendilerine yönelik deðerlendirmesidir.

Narsisistik büyüklenme içinde olan bir kiþiyle iletiþim kurmak isteyenlerin zaman zaman iliþki sýnýrlarýný hatýrlatmasý gerekir.

Büyüklenmeci kiþi hep ayrýcalýk beklentisi içindedir ve sýradan olmaktan çok korktuklarý için çok çalýþýp baþarýlý da olurlar sýrf övgü almak için bunu yaparlar.

Yahudi ýrkýnýn büyüklenme hastalýðýna karþý onlarla iliþkide amaç onlara deðiþmeyi öðretmek olmalýdýr. Bu zor bir yoldur.

Ýki þeyi kabul ettirmekle ‘politik kibirli’ ile mücadele edilebliir.

Birincisi deðer verdiði þeyin kaybýnýn çok yakýn olduðunu hissettirmek, ikincisi de ciddi olduðunuza onlarý inandýrmaktýr.

Kibirlilerin çoðu zora girmeyi sevmezler tek kutsallarý kendi çýkarlarýdýr, onlardan adil olmayý beklemek saflýk olur. Ýliþki kurarken kendi sýnýrlarýný net çizenler kazanýrlar.

Ýsrail ve Dünya Yahudileri Ýkinci dünya savaþýnda ciddi biçimde mazlum oldular, ta bugüne kadar mazlum olma konusundaki potansiyellerini inanýlmaz bir þekilde kullandýlar.

29 Ocak 2009 Davos dünyanýn Ýsrail propagandasýný fark etmesini saðlayacak bir kýrýlma yaþattý. Dünya Yahudilerine her istediklerinin kendi menfaatlerine olmadýðýný anlatmak ve dünyanýn geri kalanlarý ile adil bir iliþki kurmalarý zaruretini öðretmek için iyi bir fýrsat yaþýyoruz.

Sayýn Erdoðan’ýn son konuþmayý yaparken bacak bacak üstüne atmasý, mütevaziliði terk etmesi, kararlý ve tutarlý konuþmasý yerinde idi. Eðer salonu terketmeseydi  büyük bir hata yapabilirdi.

Ýçinde öneri olan kontrollü, haklý ve mantýklý gerekçelere dayalý öfkeli tavýr içtenlik içeriyorsa ancak bilimsel olarak ikna edici ve ciddiyeti çaðrýþtýrýcý etkisi ortaya çýkar.

Sayýn Erdoðan’ýn tavrý diplomasi’de olgu olarak deðerlendirilecek sonuçlar çýkaracak niteliktedir. Mazlumlarýn onurunu koruyan bu tavýr son çare olarak ve yerinde kullanýlýrsa etkili olmaya devam eder.

Ýletiþim psikolojisi açýsýndan eleþtirilebilecek tek yönü ‘Ben dili yerine sen dili’ kullanmasýdýr.

Ben bu duruþtan Ýsrail içindeki barýþ isteyenlerin elinin de güçlendiðini düþünüyorum.

’Dünyanýn desteðini kaybediyoruz, yalnýzlaþacaðýz, deðer verdiðimiz þeyleri kaybedeceðiz’ diyen barýþcýl ve laik Ýsrail toplumu özeleþtiri yapabilirse Ortadoðu ve dünya barýþý için ümitlenebiliriz.

Sayýn Erdoðan’ýn içinde öneri olan bu öfkesi ancak alkýþlanabilir.

NEVZAT TARHAN - HABER 7

ntarhan@gmail.com